بدين ترتيب ، وراز تيرداد با خزران به توافق رسيد . يونانيان نيز وراز تيرداد را كه در قسطنطنيه بود تحت فشار قرار دادند . وى سپس از آنجا رفت و پسران خود را به صورت گروگان باقى گذارد . فرزندان او 12 سال نزد روميان گروگان بودند و سرانجام پس از مرگ يوستينيانوس دوم - ژوستينين - ( سال 711 ) آزاد شدند . اين آخرين تجربهء برقرارى ارتباط با يونانيان بود كه پيش از تابعيت قطعى از اعراب از كشورى مسيحى صورت پذيرفت و نامنتظر نيز نبود . گرچه اين كشور مسيحى بوده است ، ولى به سبب وجود عواملى فرمانرواى آن از گفتگو با روميان امتناع ورزيد و حاضر شد خراجگزار تازيان ( عربها ) گردد . بدين ترتيب ، او كه قبلا به هر سه دولت خزر ، عرب و يونان خراج مىداد ، اكنون ، تنها خراجگزار يك دولت شد . پرثو ( برذع - بردع ) شهر مهم آلبانيا از سوى مسلمانان تصرف شد . در زمان عبد الملك بن مروان اواخر قرن هفتم ميلادى ، وضع بر اين‌گونه بود : دولت عربى از جهت ساختار خود ، نظم زيادى پيدا مىكند ، زبان عربى زبان حاكم مىشود و سلطه مداوم عربها در اين سرزمين برقرار مىگردد . بدين لحاظ ، مثلا ما تنها در سال 708 - 709 به سكه‌هايى اسلامى كه بر روى آنها اسم اين منطقه ( اران ) به زبان عربى نوشته شده ، برمىخوريم ، يعنى زمانى كه خليفه وليد بن عبد الملك ( 705 - 715 ) حكومت مىكرد . به طور كلى اين سالها از درخشانترين دوران تاريخ خلافت محسوب مىشد . مرزهاى دولت اسلامى مشخص گرديد ، در ضمن همان دربند كه تا زمان اشغالش به دست خزران به عنوان استحكامات ساسانيان شناخته شده بود ، مرز شمالى اران به شمار مىآمد . از سال 733 عربها در اينجا بار ديگر قلعه‌اى بنا نهادند كه باب الابواب ناميده شد . در مقر پادگان استوار باب الابواب همواره لشكريان عرب مستقر بودند . منابع موجود حاكى از آنند كه در اين ناحيه 24 هزار سپاهى عرب استقرار داشتند . پادگان مزبور به چهار بخش منقسم مىشد و ظاهرا مشخص نبود كه اينان از چه ناحيه‌اى به اين پادگان آمده‌اند : از اين زمان ، دربند شهرى عربى محسوب مىشد و تا مدتى دراز اين وضع ادامه داشت . بخشى از سپاهيان پادگان دربند از دمشق شهر مهم سوريه ، قسمتى از حمص و بخشى از كوفه شهر مهم قسمت جنوبى بين النهرين ( ميان رودان ) و قسمتى نيز از شمال بين النهرين ( جزيره ) بوده‌اند . پس از آن

--> - در حال حاضر محل بلنجر را شهر كنونى بويناكس Buinaks مىدانند ؛ ر . ك . ب : آرتامونوف ، تاريخ خزر ، لنينگراد ، 1962 ، صص 392 - 393 ، 399 .